Çalışma yaşamının altına dinamit konuldu
ANKARA (DİHA) - AKP'nin savaş hengamesi içerisinde Meclis'ten geçirdiği ve emek cephesi tarafından "modern kölelik düzeni" olarak nitelendirilen Özel İstihdam Bürolarını değerlendiren Doç. Dr Mustafa Durmuş, düzenlemeyle iş güvencesinin ortadan kalktığını, ücretlerin yarı oranında düşeceğini, çalışma sürelerinin uzayacağını, düşük olan örgütlenmenin bertaraf olacağını söyledi. Durmuş, büroların aracılık işinden sonra işçileri kiralayacak konuma geleceğini de dile getirdi.
Yürütülen savaşla birlikte AKP hükümeti emek alanına yönelik saldırılarını da yoğunlaştırdı. Şimdiye kadar birçok torba yasa ile emekçilerin haklarını budayan hükümet yaptığı son yasal değişikliklerle "modern kölelik" olarak nitelendirilen Özel İstihdam Bürolarını yeniden hayata geçirdi.
AKP 'kölelik' yasağını kaldırdı
Yapılan düzenlemeyi değerlendiren Doç. Dr. Mustafa Durmuş, AKP'nin iktidara geldiği yıllarda söz konusu büroların hızlı bir şekilde yayıldığını söyledi. Durmuş, "2003 yılına kadar Türkiye'de işçilerin iş bulmasına aracılık eden özel istihdam bürolarının faaliyetleri yasaktı. AKP iktidarı iktidara geldiği ilk yıllarda yaptığı işlerden bir tanesi bu yasağı kaldırmak oldu" diyerek Özel İstihdam Bürolarının Türkiye'de işçilere karşı sermayedarları koruyan ve işçilere güvencesizliği dayatan birer kurum haline geldiğini belirtti.
'İşçi sınıfı hedefleniyor'
Durmuş, özellikle AKP'nin torba yasa tekniğini de eleştirerek, bu konuda başta akademisyenler başta olmak üzere hiçbir uzmandan görüş alınmadığını vurguladı. Durmuş, "Özel İstihdam Büroları ile güvencesiz, esnek çalışma koşullarına hazır hale getirilmiş bir işçi sınıfının, en alt tabakasını yani taşeronluktan bir tık daha aşağıda işçi sınıfı hedefleniyor" dedi.
'İşçileri istedikleri yerde çalıştıracaklar'
AKP'nin iktidara geldiği zamana kadar Özel İstihdam Büroları'nın sadece işçi ile işveren arasında aracılık görevi yaptığını hatırlatan Durmuş, "Çıkan yasa ile birlikte özel istihdam büroları iki iş yapabilecek. Bunlardan ilki işveren ile işçi arasında aracılık yaparken bunu komisyon üzerinde gerçekleştirecek. Bir diğer görevi ise Özel istihdam Büroları işveren konumuna gelerek, işçileri istediği yere kiralayıp orada çalıştıracak" şeklinde ifadeler kullandı.
'Patron asıl işveren sayılmayacak'
Özel istihdam Büroları'nda asıl işverenin patron sayılmayacağına vurgu yapan Durmuş, uygulamanın kendisi ile birlikte çok sayıda sorun getireceğini dile getirdi: "Özel İstihdam Büroları ile birlikte işverenin işçiye karşı sorumluluğu bitmiş olacak. İşçinin herhangi bir sorunu olduğu zaman işveren ile iletişime geçemeyecek." Durmuş, anlaşmanın üç tarafı olacağına dikkat çekerek, "Böylece anlaşma üç kişi arasında olacak. Özel İstihdam Bürosu bir işveren ile anlaşıyor. İkincisi de işçi ile anlaşıyor. İşveren ile bir fiyat üzerinde anlaşıyor yani bedel üzerinde anlaşıyor ve bedelin bir kısmını da işçiye ücret olarak veriyor. Bu durum tam anlamı ile bir güvencesizleştirmeyi doğuracak" tespitinde bulundu.
'Sermayedarların yararına bir projedir'
Özel İstihdam Büroları ile birlikte işverenin kıdem tazminatı başta olmak üzere işçilerin sorunları ile ilgilenemeyeceğine vurgu yapan Durmuş, "Yasa tam anlamı ile sermayedarları koruyan ve emekçileri patronlara köle durumuna getiriyor" tespitinde bulundu.
'Kiralık işçi uygulaması gittikçe artacak'
Özel İstihdam Büroları'nda çalıştırılacak kiralık işçilere yönelik yasada kısıtlama olduğunu aktaran Durmuş, kısıtlamanın uygulama esnasında işe yaramayacağını söyledi. Yasaya göre işverenin çalıştırdığı işçilerin dörtte biri oranında kiralık işçi çalıştırması gerektiğini kaydeden Durmuş, şunları söyledi: "Fakat yasada başka bir hükümde var. 10 ve altında işçi çalıştıran iş yerleri yüzde 50'ye kadar kiralık işçi çalıştırabilecek. Türkiye'de küçük ölçekli sanayiler, büyük ölçekli işletmelerden çok daha baskındır. Dolayısıyla hükümetin getirdiği kısıtlama işe yaramayacak ve kiralık işçi uygulaması gittikçe yaygınlaşacak" dedi.
'İş güvencesi ortadan kaldırılıyor'
Düzenlemeyle iş güvencesini ortadan kalktığını da sözlerine ekleyen Durmuş, işverenin işçileri istediği zaman çıkartıp yerine başka kiralık işçi alabileceğini ve böylece kimi yükümlülüklerden kurtulacağını anımsattı. Durmuş, "Yani istihdamın yapısını değiştirme işçilerin güvencesini ortadan kaldırma biçiminde bir dönüşümü rahat bir şekilde görüyoruz" dedi.
'Yüzde 50 daha az maaş alacaklar'
Dünyadaki örneklerine göre, Özel İstihdam Büroları'nda çalıştırılan kiralık işçilerin aynı işi yapan işçilerden yüzde 30 oranında daha az ücret ile çalıştırılacaklarına işaret eden Durmuş, oranın bazı ülkelerde yüzde 50'lere kadar çıktığının bilgisini verdi. Aynı zamanda bu düzenlemenin örgütlenmeyi de bitireceğini belirten ve birden fazla iş kolunda çalışacak olan işçilerin örgütlenme dışında kalacağını vurgulayan Durmuş, belirsizlik nedeniyle örgütlenmenin imkansız hale geleceğini söyledi.
'Dünya genelinde 45 milyon kiralık işçi var'
Dünya genelinde özel istihdam bürolarında çalışan kiralık işçi sayısının fazla olduğunun bilgisini de paylaşan Durmuş, bu alanda 45 milyon insan çalıştırıldığını belirterek bunların 11 milyonun ABD, 11 milyonun Çin'de olduğunu söyledi. Durmuş bu düzenlemenin iddia edildiği gibi işsizliğe çare olmayacağını aksine başka sorunlar yaratacağını dile getirdi.
Dört ayaklı saldırı var
Real sosyalizmin çöküşü ile beraber işçi ve emekçilere yönelik saldırıların dünya genelinde arttığına dikkat çeken Durmuş, AKP iktidarının da bu durumdan bağımsız hareket etmediğini ve emekçilere karşı politikalar geliştirdiğini söyledi. Durmuş AKP'nin iktidara geldikten sonra işçilere yönelik saldırılarına ilişkin şöyle konuştu:
"Bence bizim kilitlenmemiz gereken noktaların başında Ulusal İstihdam Stratejisi olmalı. Ulusal İstihdam Stratejisi kendi içerisinde birden fazla ayak barındırıyor. Birinci ayağında taşeron uygulamasının yaygınlaştırılması var. Onu zaten yaptılar şuanda Türkiye taşeron cenneti haline getirilmiş durumda. İkinci ayağı geçici iş yaygınlaştırıldı. Mesela tam istihdam teşebbüslerin de geçici işçilik yüzde 48'lere kadar geldi. Üçüncüsü işte sözünü ettiğimiz Özel istihdam büroları. Özel istihdam büroları aracılığı ile kiralık işçi yaygınlaştırdılar. Böylece esneklik uygulanmış olup kiralık işçiliği yaygınlaştıracaklar. Şuanda üçüncü ayağı uygulanıyor. Dördüncü ayağı ise kıdem tazminatının ortadan kaldırılması olacak.
Süreklilik yok
Mevcut yasaya göre bir yılını tamamlamış ola bir işçi, asgari 30 günlük ücretinin karşılığında kıdem tazminatını alabiliyor. Fakat yeni gelecek tasarı ile beraber, bir işçini en az 10 yıl çalışmış olması gerekiyor. İkincisi hak ettiği kıdem tazminat hakkını alamama ihtimali var, neden var? Çünkü Özel İstihdam Büroları'nda sürekli bir çalışma biçimi yok. Uygulamaya göre hiçbir işçi bir yılını asla tamamlayamayacaktır."
(sg/kk/sd)
